Aardbevingen

Natuurlijke aardbevingen in Nederland? Maar ons land ligt toch helemaal niet aan een plaatgrens?

Klopt. De grootste bevingen op aarde vinden plaats langs de grenzen van de aardschollen, waar de aardplaten langs of over elkaar heen schuiven. Dat gaat gepaard met enorme spanningen die zich soms plotseling met een schok ontladen – de aardbeving. Door al dit geduw en getrek aan de randen komt de gehele aardschol echter onder spanning te staan. Op plekken waar breuken in de korst zitten kunnen dan ook op het binnenste deel van de plaat aardbevingen optreden. In het grensgebied van Duitsland, België en Nederland bevinden zich een aantal van zulke breuken. Het zijn de uitlopers van het breuksysteem dat vanaf de Alpen door Zuidwest-Duitsland, Brabant en Limburg loopt. De regio wordt langzaam maar zeker uitgerekt waardoor zich slenken aan het vormen zijn, zoals de Roerdalslenk. Op andere plekken in Europa is juist sprake van compressie, en kunnen bergen ontstaan. Het Castiliaans Scheidingsgebergte in Spanje is een voorbeeld van zo´n “intraplaat”-bergketen.

De Peelrandbreuk is een geologische breuklijn die zijn naam dankt aan de Peel. Grofweg volgt de breuklijn de lijn Roermond- Meijel – Liessel – Deurne- Bakel – Gemert – Uden-Heesch. Deze noordwest-zuidoost lopende afschuivingsbreuk reikt tot aan het aardoppervlak en scheidt de relatief omhoog bewegende Peelhorst van de relatief omlaag bewegende Roerdalslenk.

Slechts op enkele locaties is de Peelrandbreuk aan de oppervlakte zichtbaar. Daarvan zijn de belangrijkste de omgeving van het Annabos bij Uden, de omgeving van Liessel en Neerkant en de Wilbertsput en omgeving bij Meijel.

Op verschillende locaties kent de breuk zijbreuken, die het landschappelijk patroon sterk hebben beïnvloed, zoals de Storing van Handel en de Storing van Milheeze. Onder meer waterlopen en ook wegen hebben zich naar deze zijbreuken gevoegd. Een voorbeeld is de weg tussen de kom van het dorp Deurne en de buurtschap Vreekwijk.

Op geologische tijdschaal komen in Nederland regelmatig forse aardbevingen voor. Een mensenleven is op diezelfde geologische tijdschaal echter in een oogwenk voorbij.

Als Roermond bijvoorbeeld elke duizend jaar door een grote aardbeving getroffen zou worden, zou dat geologisch gesproken betekenen dat daar aan de lopende band grote aardbevingen plaatsvinden. Toch zou de kans dat je er één mee zou maken dan nog altijd niet bijster groot zijn.